Het formulier wordt geladen, dit kan enkele seconden duren. Klik hier voor meer informatie over het eendenkuikenproject.



Gebruik s.v.p. de knop [Versturen] om het formulier in te dienen. De knop [Next] brengt u naar de pagina met meer informatie over het project.

Voer HIER uw kuikenwaarneming in of download de KuikenTeller app voor Android of iPhone!

 

De Wilde Eend neemt de laatste decennia af in Nederland. Sinds de jaren '90 is bijna 30% van de broedpopulatie verdwenen. Wat daar precies de oorzaak van is, weten we niet. Onderzoek heeft aangetoond dat het zeer onwaarschijnlijk is dat het met de jachtdruk te maken heeft. Ook lijken Wilde Eenden niet minder eieren te leggen dan normaal. Een plausibele theorie is dat de kuikenoverleving zo laag is, dat er niet voldoende eendenkuikens groot worden om de natuurlijke sterfte te compenseren. We weten echter vrijwel niets over de overleving van eendenkuikens in Nederland. Daarom hebben we in 2016 het eendenkuikenproject gestart, waarbij we het brede publiek vragen om antwoord te vinden op de vraag: hoeveel eendenkuikens overleven de eerste twee maanden van hun leven?

 

Bekijk hier het rapport met de resultaten van het eendenkuikenproject in 2017.

 

De eerste kuikens van 2018 zijn al gezien. Meld ook uw waarnemingen!

 

Een vroeg eendengezin op 6 januari 2018 in Utrecht (foto Jan van der Winden).

 

Wat willen we weten?

Het idee voor dit zogenaamde 'citizen science' project is simpel: we willen graag het aantal en de leeftijd van de eendenkuikens per eendengezin weten. Door per leeftijdsklasse te weten uit hoeveel kuikens een gezin bestaat, kunnen we uitrekenen in welke fase de grootste sterfte plaatsvindt en hoeveel eendenkuikens uiteindelijk vliegvlug worden. Als we bovendien deze informatie krijgen uit verschillende landschappen, zoals laagveenpolder, zandgronden of stedelijk gebied, kunnen we ook vergelijken of de kuikenoverleving en de broedselgrootte tussen die landschapstypen verschilt. Met die kennis kunnen we vervolgens onderzoeken of lage kuikenoverleving een belangrijke rol speelt bij de achteruitgang van de Wilde Eend.

 

Waarnemingen van eendenkuikens in 2017.

 
 

Hoe kunt u meedoen?

Heeft u een moedereend met kuikens gezien? Meld dat dan aan ons! Dat kan op verschillende manieren. Het makkelijkst is als u uw waarneming invoert op waarneming.nl. waarbij u duidelijk het aantal kuikens en hun leeftijd vermeldt. Als alternatief kunt u ook een e-mail sturen naar This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. Vermeld daarbij in ieder geval de volgende informatie:

 

  • datum
  • locatie (zo nauwkeurig mogelijk, liefst met GPS coördinaten)
  • aantal eendenkuikens
  • leeftijd van de eendenkuikens (zie hieronder*)
  • eventueel met een foto

 

Geef uw waarneming door via een van de volgende knoppen:

              This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Benieuwd waar dit jaar al eendenkuikens gemeld zijn? Kijk dan eens op dit kaartje!

 

* Het schatten van de leeftijd van eendenkuikens kan lastig zijn, maar is wel cruciaal voor onze analyse. Het zou ons daarom erg helpen als u een foto van de eendenkuikens meestuurt met uw melding. Als u geen foto hebt, kunt u aan de hand van het onderstaande voorbeeld een inschatting maken van de leeftijd van de eendenkuikens (bron: Cordonnier & Fournier 1983):

 

Om zoveel mogelijk informatie te verzamelen is dit voorjaar een persbericht opgesteld en zijn diverse organisaties benaderd om hun leden op te roepen eendenkuikens te melden. De waarnemingen worden mede verzameld door leden van onder andere Sovon Vogelonderzoek Nederland, Vogelbescherming Nederland en de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging.

 

 

Vrouwtje Wilde Eend met piepjonge kuikens op 10 april 2017 in Wageningen (foto: Erik Kleyheeg).

 

Samenvatting resultaten 2016

De resultaten van het proefjaar 2016 zijn grotendeels geanalyseerd. Wat heeft dat eerste jaar opgeleverd? In totaal kwamen bijna 2000 waarnemingen van eendenkuikens binnen van maar liefst 456 verschillende waarnemers, verspreid over heel Nederland. Een gemiddeld eendengezin startte met tussen de 7 en 8 eendenkuikens (met één uitschieter tot 21 kuikens!). In de eerste weken trad de meeste sterfte op. Eenden met jongen van meer dan 3 weken hadden gemiddeld nog 5 jongen, maar het aantal waarnemingen was veel lager, wat suggereert dat heel veel eenden hun hele nestje al kwijt waren. Als we er vanuit gaan dat de meldkans van eendengezinnen gelijk blijft, blijkt uit de waarnemingen van 2016 dat slechts 6% van de eendenkuikens de kuikenfase overleeft.

Later in het seizoen minder kuikens - Berekeningen uit het broedseizoen van 2016 laten zien dat het gemiddelde aantal kuikens per gezin afneemt naarmate het seizoen vordert. In de leeftijdsklasse van 0-1 week oud zijn er per gezin in april bijna twee keer zoveel kuikens als in augustus. Dat kan twee oorzaken hebben: of de vrouwtjeseenden die laat broeden zijn minder succesvol, of de sterfte van eendenkuikens is groter later in het seizoen (of allebei).

Eendenkuikens hebben het moeilijk bij koud weer - In 2016 bleek ook dat het weer invloed heeft op de kuikenoverleving. Eendenkuikens kunnen zichzelf nog niet goed warm houden en mogelijk zorgt regen en kou voor verhoogde sterfte. Uit de analyse bleek inderdaad dat er een verband is tussen de temperatuur en het aantal eendenkuikens per gezin. Een gemiddeld temperatuurverschil van 7C over vijf dagen zorgde voor één kuiken meer of minder per gezin. Mogelijk heeft regen (en hagel) een groter effect op de overleving, maar dat moet nog worden onderzocht. Als we door klimaatverandering vaker hagelbuien of koudeinvallen hebben in het voorjaar, kan dit negatief uitpakken voor de Wilde Eend.

In de stad één kuiken minder dan daarbuiten - De gevaren die wilde eenden tegenkomen, hangen voor een deel af van de omgeving waarin ze leven. In de stad hebben ze bijvoorbeeld te maken met verkeer en beschoeide waterkanten, terwijl ze op het platteland te maken krijgen met het maaien van weilanden en misschien andere roofdieren. De waarnemingen uit 2016 laten inderdaad zien dat het aantal eendenkuikens per gezin verschilt tussen de stad en het platteland. Gemiddeld heeft een eendengezin in de stad één kuiken minder. Wat opvalt, is dat dat verschil voor elke leeftijdsklasse hetzelfde is. Het lijkt er dus niet op dat de kuikensterfte hoger is in de stad, maar dat de nesten mogelijk kleiner zijn. Hopelijk werpt het broedseizoen van 2017 meer licht op dit verschil!

 

Eendenkuikens op Facebook

Praat mee over eendenkuikens in onze Facebookgroep!

 

Help de Wilde Eend!

U kunt ook zelf de Wilde Eend een handje helpen. Vooral in stedelijk gebied is het vinden van broedgelegenheid soms een probleem voor Wilde Eenden. Als u een tuin heeft langs het water, kunt u een hoekje of strookje langs het water laten 'verruigen' in het voorjaar, zodat eenden een rustige schuilplaats hebben om te broeden. U kunt ook een eendenkorf plaatsen waar eenden veilig in kunnen broeden. Er zijn verschillende typen beschikbaar, zoals deze zogenaamde eendenkoker.

 

 

Eerste melding van eendekuikens in dit project: 9 kuikens van ongeveer 4 dagen oud bij Wateringen (foto: Mark Kleyheeg).

 

In early 2016 we installed duck nest tubes in an agricultural area in the western part of the Netherlands to provide safe nesting sites for mallards. The design of these nesting tubes was inspired by previous projects in the US and Britain. We are excited to learn whether these artifical nesting sites also work in the Netherlands! A brief impression below.

 

 

Already after two days we had our first inspection of a duck nest tube!

 

 

Proof of principle! (see also here)

 

Wilde Eenden zijn niet erg populair, maar gelijkertijd een van de meest fascinerende en talrijke vogelsoorten in Nederland (en grote delen van het Noordelijk Halfrond). Wilde Eenden spelen een centrale rol in mijn onderzoek en deze pagina is volledig gewijd aan deze soort.

 

Geef hier uw waarneming van eendenkuikens door!

 

Eenden in het nieuws

Vanwege zijn dalende populatietrend, is de Wilde Eend recent een aantal keer in het nieuws geweest:

- NOS: "Ook boswachters zien het aantal eenden afnemen"

- Algemeen Dagblad: "Onderzoek naar drastische terugloop populatie eenden"

 

Lokale bewegingen en trek

Wilde Eenden zijn zogenaamde "partial migrants", wat betekent dat een deel van de populatie jaarlijks trekt, terwijl een ander deel van de populatie het hele jaar op één plek blijft. Maar ook op de lokale schaal laten Wilde Eenden een bijzonder ruimtelijk bewegingspatroon zien, zoals beschreven in dit proefschrift. Wilde Eenden zijn gewoontedieren en bezoeken keer op keer dezelfde plekken in het landschap. De timing van hun vluchten is sterk gebonden aan zonsopkomst en -ondergang. Er is nog steeds weinig bekend over hoe deze bewegingspatronen tot stand komen en wat voor consequenties dit gedrag heeft voor de eenden zelf en hun omgeving.

In de herfst en winter wordt de lokale populatie Wilde Eenden in Nederland aangevuld met trekkende populaties eenden uit Fenno-Scandinavië en West-Rusland. Een kleurringproject uitgevoerd in de winter van 2012/2013 liet de trekroute van Wilde Eenden in Noord-Europa zien. Bekijk het zelf op deze interactieve kaart met terugmeldingen van Wilde Eenden!

 

Processen op de landschapsschaal

Zaadverspreiding: Er is steeds meer bewijs dat Wilde Eenden een belangrijke rol spelen bij het verspreiden van plantenzaden, maar ook andere immobiele organismen, over het landschap. Raadpleeg deze pagina (Engels) voor meer informatie.

Vogelgriep: Wilde Eenden behoren tot de best onderzochte natuurlijke gastheren voor vogelgriepvirussen en worden verondersteld een rol te spelen bij de verspreiding van vogelgriep tussen pluimveebedrijven. Raadpleeg deze pagina (Engels) voor meer informatie.

 

Populatietrends en bescherming

Met een geschatte wereldpopulatie van 19 miljoen individuen is de Wilde Eend 's werelds meest talrijke eendensoort met een verspreidingsgebied dat bijna het gehele Noordelijk Halfrond omvat. De Nederlandse broedpopulatie wordt door SOVON geschat op ongeveer 400.000 individuen. Ondanks dat grote aantal laat de Nederlandse populatie een dalende trend zien vanaf ongeveer 1990. De reden voor deze afname is een groot raadsel. In 2016 hebben we een "citizen science" project opgezet om meer te weten te komen over het broedsucces van de Wilde Eend in Nederland, omdat een lage reproductie waarschijnlijk één van de factoren is die een rol spelen bij de achteruitgang. Lees er meer over op deze pagina over het eendenkuikenproject.

Wij helpen broedende Wilde Eenden een handje: kijk hier voor een impressie van ons nieuwe project met eendenkokers!

 

 

 

Klik hier voor de Nederlandstalige pagina.

 

Mallards are among the least appreciated, but at the same time most fascinating and abundant bird species in the Netherlands (and large parts of the Northern Hemisphere). Mallards play a central role in most of my research and this page is fully devoted to this species.

 

1. Local movements and migration

Mallards are partial migrants, which means that part of the population migrates annually, while another part remains sedentary throughout the year.

 

Within-winter movements in the Netherlands

At the local scale, Mallards present the most peculiar movement patterns as described in this PhD thesis. They are creatures of habit, repeatedly visiting the same sites in the landscape and timing their flights according to sunrise and sunset. Much is still unknown about the causes and consequences of these distinctive movement patterns.

 

Migration from the Netherlands

In autumn and winter, the Dutch resident population of Mallards is complemented by a large migratory population originating from Fenno-Scandinavia and Western-Russia. A colour-ringing project carried out in the winter of 2012/2013 revealed the extent of the Mallard flyway. Explore it yourself using this interactive map of Mallard resightings!

 

Migration from Central Europe

In the winter of 2017/2018 I was involved in the study of Mallards wintering in the Bodensee region in Southern Germany, at the border with Switzerland. We equipped 45 birds with a GPS-GSM transmitter from Ornitela and are still tracking their every move. The birds are included in the Animal Tracker, the mobile app of the Max Planck Institute for Ornithology that can be downloaded for free. Here, you can follow the movements of the mallards yourself and you can even try to find them if one ends op close to you.

 

2. Landscape-scale processes

Because of their abundance and very wide distribution, Mallards are increasingly recognized to play a major role in large-scale processes with important implications in ecology. Two important examples are the role Mallards play in the dispersal of plant seeds and the spread of Avian Influenza Viruses.

 

Seed dispersal

Mallards are increasingly recognized as important players in the dispersal of plant seeds across the landscape.

 

Avian Influenza

Mallards are among the best known natural reservoirs for Avian Influenza Viruses and is thought to play a role in the virus transmission to poultry.

 

3. Population size and conservation

With an estimated global population size of 19 million individuals, the mallard is the word's most abundant duck species with a range covering most of the Northern Hemisphere. The Dutch breeding population is approximately 400.000 individuals according to SOVON. Despite its abundance, the Dutch population has been facing moderate declines since the 1990's. The reason for this decline is still a mystery.

 

Duckling project

In 2016, we started a citizen science project to get a grip on the reproductive success of mallards in the Netherlands, since low brood survival may be one of the factors contributing to the decrease. Visit the project page (Dutch only).

 

Helping nesting mallads

Click here for an impression of our new duck nest tube project!

 

 

 

Publications in the Dutch Mallard Project

  • Kleyheeg E., Van Dijk J.G.B., Nolet B.A., Tsopoglou-Gkina D., Woud T., Boonstra D., Soons M.B. (2017) Daily movement distances and home range sizes of mallards (Anas platyrhynchos) are strongly affected by landscape configuration. Movement Ecology, in press.
  • Kleyheeg E. (2013) Beschadigde eendenpoten door aluminium ring. Op Het Vinkentouw, 127:16 (pdf)